مردی که «تیش‌»اش اشاعه فرهنگ ایران بود‌

گروه فرهنگی/ «تو را ای کهن بوم و بر دوست دارم» عنوانی که همایون امامی برای کتابش درباره فعالیت‌های منوچهر طیاب انتخاب کرده، تلخیص زندگی 83 ساله (1399-1316) اوست. از اولین نسل تحصیلکرده‌های هنر در خارج از کشور (وین) که از زمان ورود به ایران، تمام زندگیش را وقف اشاعه فرهنگ این سرزمین کرد. می‌گفت:«وقتی می‌بینیم که از اطراف و اکناف جهان افرادی مثل «آرتور آپهم پوپ» زندگیش را برای فرهنگ و معماری این مملکت می‌گذارد، از خودمان سؤال می‌کنیم که ما چه می‌کنیم. آن زمان هرچیزی می‌خواستیم از ایران بخوانیم، صفحات را که ورق می‌زدیم یا یک فرانسوی بود یا یک امریکایی یا آلمانی. یا نیکلای خانیکف روسی بود یا دکتر آلفونس گابریل. طبیعی است که آدم از خودش بپرسد که خب وقتی اینها می‌آیند در اینجا فرهنگی کهن را جست و جو می‌کنند سهم من چیست و من چه باید بکنم.» مانیفست زندگی یا به تعبیر بهتر خودش «تیش»اش این بود که هویت فرهنگی و ملی ایران را جست‌وجو و معرفی کند. اگر قلم می‌زد، فیلم می‌ساخت، مقاله می‌نوشت و سخنرانی می‌کرد راجع به فرهنگ کشورش بود. در نهایت سینمای مستندش شد کارت ویزیت ایران. مشاهداتش را با عنوان «دریای پارس»، «البرز زادگاه فرهنگی به قدمت تاریخ»، «همراه باد در دل تنهایی کویر» و «زاگرس گاهواره تمدنی کهن» مکتوب و تصویری کرد. حدود 100 اثر مستند ساخت و اگرچه برای ذائقه و جشنواره‌ها فیلم نساخت اما بخشی از همین آثار از جمله «سرامیک»، «ریتم»، «مسجد جامع اصفهان»، «ایران سرزمین ادیان»، «معماری دوران صفوی» و... موفقیت‌های جهانی کسب کرد. لذت‌بخش‌ترین فرآیند فیلمسازی را زندگی با مردم می‌دانست و می‌گفت: «انسان با شناخت آدم‌ها و ارتباط با آنها خودسازی می‌کند.» منوچهر طیاب نه صرفاً با آثارش بلکه از همنشینی با اهالی بومی حاشیه خلیج فارس تا البرز و دریای پارس و کویر و زاگرس دوستان بی‌شماری دارد که همچون اهالی فرهنگ داغدار خبر درگذشتش خواهند شد. این مستندساز، نویسنده و منتقد ایرانی به فاصله کمتر از یک ماه بعد از درگذشت دوست قدیمی‌اش خسرو سینایی، بامداد سه‌شنبه، چهارم شهریورماه در وین چشم از جهان فروبست.