حوثی‌ها برنده جنگ یمن شده اند؛ حالا چه می‌شود؟

بروس ریدل ، تحلیلگر فارن پالیسی  
‌مترجم: لاله مهرزاد
حوثی‌ها جنگ یمن را برده، دشمنان خود در جنگ داخلی را شکست داده، عربستان را که سال ۲۰۱۵وارد تهاجمی همه جانبه علیه آنان شده بود و امریکا که از عربستان حمایت می‌کند را به زانو درآورده‌اند. همه اینها برای گروهی شبه نظامی که نه نیروی هوایی دارد نه نیروی دریایی، دستاوردهایی قابل توجه است. این موفقیت، شبیه کامیابی‌های حزب‌الله در لبنان است. حوثی‌ها که در طول تاریخ همواره از اقوام برتر شبه جزیره عربستان در فنون رزمی و نظامی بوده‌اند، سال ۲۰۰۳ خود را انصارالله (یاران خدا) نامیدند و با سر دادن شعارهای ضد امریکایی و ضد اسرائیلی، مواضع سیاست خارجی خود را تبیین کردند. در همین ایام، دولت «علی عبدالله صالح» وارد تهاجمی کم سابقه علیه آنان شد. نیروهای صالح در ادامه این تهاجم، سال ۲۰۰۴ «حسین الحوثی»، رهبر حوثی‌ها را که از قدرتی کاریزماتیک برخوردار بود، به قتل رساندند. این رویداد موجب خشم وسیعی در این قوم شد، طوری که نیروی هوایی و زمینی ارتش یمن مجبور شدند برای مهار این خشم و سرکوب انصارالله در شمال این کشور و به‌طور خاص استان صعده وارد عمل شوند. خیلی زود عربستان نیز به یاری ارتش یمن رفت اما موفقیت چندانی به دست نیاورد. سال 2012 یک سال بعد از آغاز طوفان بهار عربی که منجر به برکناری شماری از کشورهای عرب شمال آفریقا شد، «علی عبدالله صالح» نیز قدرت را از دست داد و معاونش «عبدربه منصور هادی» قدرت را در دست گرفت. اما «منصور هادی» نیز مواضع «صالح» را قبال حوثی‌ها ادامه داد و نبردها بین آنها تا همین امروز نیز ادامه یافته است.

چرا حوثی‌ها برنده شدند
جنبش شیعی حزب‌الله در لبنان که سال ۲۰۰۰ با موفقیت کامل اسرائیل را از این کشور تاراند، الگوی انصارالله در مبارزاتش بوده است. موفقیت‌ها و مشابهت‌های حزب‌الله با انصارالله به طور خاص مورد توجه حوثی‌ها بوده است. هر دوی آنها با شعار مبارزه با دشمن خارجی در کشور خود موفق بوده و توجه مردمی را به خود جلب کرده‌اند. دشمنان خارجی که حزب‌الله و انصارالله پرچم مبارزه با آنها را به دست گرفته‌اند هم مشترک است: عربستان و اسرائیل که هر دو از حمایت امریکا برخوردارند. حزب‌الله بعد از دو دهه حضور اسرائیل در لبنان، توانست نظامیان اسرائیلی را از کشورش خارج کند و به حاکمیت گروه کوچک مسیحیانی که در جنوب لبنان مستقر بودند و تحت عنوان فالانژها دست دوستی به اسرئیل داده بودند، پایان بخشد. حزب‌الله اکنون نیز با هزاران موشک و پهپادی که در اختیار دارد، تهدیدی جدی برای اسرائیل به شمار می‌آید. حوثی‌ها هم به نوبه خود مقابل عربستان که از سال ۲۰۱۵ به آنان حمله کرده، از جایگاهی برتر برخوردارند و اخیراً نیز توانسته‌اند کنترل شهر مارب را که آخرین شهری بود که عربستان در خاک یمن بر آن تسلط داشت، در دست بگیرند. حوثی‌ها همچنین حملات مستمری علیه مواضع عربستان در خاک این کشور انجام داده‌اند و بتازگی با موشک‌ها و پهپادهای خود امارات را به چالش کشیده و اهدافی را در ابوظبی و دوبی نشانه گرفته‌اند.

بعد چه خواهد شد؟
نبرد مأرب گام مهم بعدی در جنگ یمن خواهد بود.حوثی‌ها اخیراً به موفقیت قابل توجهی در شهر حدیده دست یافته‌اند. و به نظر می‌رسد عجله‌ای برای تکمیل پیروزی خود در مارب ندارند. مشخص نیست، آیا حوثی‌ها سودای عملیاتی فراتر از مرزهای شمال یمن را دارند یا خیر.در جنوب این کشور سنی‌هایی با اقلیتی کوچک از زیدی‌ها که هم کیش‌های حوثی‌ها محسوب می‌شوند، حاکمیت دارند. عربستان در خلال جنگ دهه ۱۹۳۰ بخش‌هایی از یمن را تصرف کرد، شاید برخی حوثی‌ها تمایل به بازپس‌گیری این مناطق از عربستان داشته باشند، اما هنوز هیچ یک از آنها به طور آشکار سخنی درباره تمایل این جنبش به ایجاد تغییراتی در مرزهای یمن بر زبان نرانده‌اند. دولت «جو بایدن» از ابتدای روی کار آمدن، خود را مصمم به ایجاد صلح در یمن نشان داد. اما در عمل کار زیادی برای پایان دادن به نبردها در یمن انجام نداده است. «بایدن» همانند دو سلف قبلی خود یعنی «باراک اوباما» و «دونالد ترامپ» به حمایت و فروش تسلیحات به عربستان ادامه داده است. در همین حال حوثی‌ها هم برای پایان دادن به جنگی که فعلاً در آن برنده هستند، هیچ عجله‌ای نشان نمی‌دهند. در حال حاضر هیچ چشم‌اندازی برای صلح در یمن مشاهده نمی‌شود. بویژه که جامعه یمن، همواره جامعه‌ای از هم گسیخته با افتراق‌های قومیتی بسیار است. از همین رو برای جامعه بین‌المللی که خواهان ایجاد صلح در یمن است، بهتر باشد به جای اینکه اتحادی بین خود و یمنی‌ها برقرار کند، تلاش کند، بین این قومیت‌ها و گروه‌ها  اتحاد برقرار کند.

پیش نیازهای صلح در یمن
نخستین جایی که می‌تواند چنین کاری را آغاز کند، سازمان ملل است. یمنی‌ها به یک قطعنامه جدید در شورای امنیت نیاز دارند که متفاوت از قطعنامه فعلی باشد. زیرا قطعنامه کنونی بیش از آنکه منافع یمنی‌ها را در نظر گرفته باشد، به سمت منافع عربستان متمایل است. این قطعنامه جدید باید پیش از هر چیز بر توقف کامل و فوری همه مداخله‌های خارجی تأکید کند. این به آن معنا است که عربستان باید به محاصره یمن پایان داده و دست از حملات خود علیه یمنی‌ها بردارد و حمایت نظامی از دولت «منصور هادی» را قطع کند. در همین حال «مکانیسم راستی آزمایی و بازرسی» سازمان ملل در یمن نیز باید در مأموریت و پرسنل خود تجدید نظر کرده و با افزایش بازرسان خود در همه بنادر و فرودگاه‌های یمن، اطمینان حاصل کند که هیچ یک از طرفین دست به نقض قطعنامه نمی‌زنند.  اگر عربستان به مأموریت نظامی خود در یمن متوقف نکند و محاصرهای این کشور را خاتمه ندهد، امریکا باید به فروش تسلیحات نظامی به عربستان پایان داده و پیمانکاران خود در یمن را به همان شکلی که از افغانستان خارج شدند، از یمن خارج کند. این نیروها در حال حاضر شامل تکنیسین‌هایی می‌شوند که به نیروی هوایی سلطنتی عربستان که در حال بمباران مردم یمن هستند، کمک می‌کنند. تأثیر خروج این تکنیسین‌ها بر عربستان ویرانگر خواهد بود. زیرا نیروی هوایی سلطنتی عربستان از توانایی لازم برخوردار نیست و نمی‌تواند هواپیماها را در هوا نگه دارد، چه رسد به عملیات جنگی مربوط به جنگنده ها. ارتش و گارد ملی عربستان هم در صورت قطع حمایت امریکا به طور کامل فلج خواهند شد و نیروی دریایی آن تبدیل به نیرویی کم اثر می‌شود. آنچه در حال حاضر برای مردم یمن بیش از هر چیزی ضروری است، توقف محاصره این کشور و کمک‌رسانی به آنان است. این چیزی است که دولت «بایدن» باید در اولویت خود قرار دهد.
 منبع: Brookings