عشق نجاتمان خواهد داد

ادامه از صفحه 13

 زمینه علاقه‌مندی و گرایش‌تان به سینما از کجا آمد؟
ماجرا به هشت سالگی‌ام باز می‌گردد؛ وقتی فیلم «خواهران غریب» را در یکی از اردوهای مدرسه دیدم. تماشای این فیلم آنقدر بر من اثر گذاشت که انگار پنجره‌ای به سوی یک دنیای تازه باز شد. این آغاز علاقه‌مندی‌ام بود. دیگر در مدرسه‌ بند نمی‌شدم، به هر بهانه‌ای سینما می‌رفتم، البته کودکی‌ راحتی نداشتم، از 10 سالگی سر چهارراه‌‌ها سیگار فروشی می‌کردم. خرجی خانه با من بود. همین بود که زمان بیشتر دست خودم بود و راحت‌تر سینما می‌رفتم. در این سینما رفتن‌ها عاشق فیلمسازی شدم. متعجبم بودم که یک کارگردان چطور این کار را انجام می‌دهد. کم‌کم سر از پشت صحنه فیلم‌ها درآوردم، شهرک شهید غزالی می‌رفتم. از روند تماشای ساخت فیلم‌ها سیر نمی‌شدم. به خاطر فقرخانواده‌، رسیدن به سینما برایم غیر ممکن به نظر می‌رسید. ریاضی‌ام خوب بود و کامپیوتر خواندم. در نوزده سالگی مدیر آی تی چند شرکت شدم، همزمان دانشگاه هم می‌رفتم. بیست و هفت- هشت واحد مانده بود کارشناسی بگیرم که دوباره عشق به سینما یقه‌ام را گرفت. به فکر انصراف از رشته‌ام و رسیدن به سینما افتادم. به یکباره همه مسئولیت‌های کاری‌ و دانشگاه را رها کردم. سر از انجمن سینمایی کرج درآوردم و بعدتر هم فیلمسازی را شروع کردم. از مدرسه ملی سینما هم تجربه‌های خوبی به دست آوردم، به لطف ساخت چند فیلم کوتاه در عرصه جهانی تجربه‌های خوبی کسب کردم. اینها را گفتم که بدانید چقدر خالصانه و با وجود  چه شرایطی قدم به این عرصه گذاشتم، هر چند برای برهه‌ای سختی زیادی تحمل کردم اما اصلاً پشیمان نیستم. دنبال این بودم که در 30 سالگی اولین فیلم خودم را بسازم که ساختم.
با این تفاسیر سینما را منجی خود برای گذر از دشواری‌های زندگی گذشته خود می‌دانید؟
 نه. اصلاً. درست است که کودک کار بودم اما روحیه‌ام طوری نبود که سمت خلاف کشیده شود. خانواده‌ام شرایط مالی خوبی نداشت اما از همان سن کم در آرزوی این بودم که آدم بزرگی بشوم. شاید باورتان نشود اما حتی آن وقتی که سر چهارراه‌ها سیگار می‌فروختم هم فکر نمی‌کردم بدبخت هستم. ایمان داشتم که همه آن مشکلات موقتی‌اند. حالا هم ادعایی ندارم که به آرزوی سال‌های دور کودکی‌ام رسیده‌ام، فقط نمی‌خواستم تن به تاریکی بدهم. زندگی در جنوب شهر را نباید با بزهکاری مساوی دانست! بزهکاری به تبع شرایط نامطلوب اقتصادی، بخشی از آن فضا به شمار می‌آید، نه همه آن! من هنوز هم عاشق آن خیابان‌ها هستم، صفا و صمیمیتی که در جنوب شهر پیدا می‌شود هیچ کجای دیگر نیست.
 پس این نگاه امیدوارانه‌ای که با وجود تلخی‌ها در فیلم خودنمایی می‌کند برآمده از تجربیات زیستی خودتان است؟
 بله. من با همه وجودم این را زندگی کرده‌ام، این که در اوج سختی هم می‌توان امیدوار بود. این تجربه‌ای است که من کسب کرده‌ام و حالا به علاقه‌مندان فیلمسازی می‌گویم که امثال من را ببینید و نگویید که موفق شدن فقط در گرو پول و حمایت است! هرچند که داشته ارزشمندتری داشتم، انرژی و حمایت معنوی پدر و مادرم را. آدم اگر بخواهد می‌تواند، من از آن شرایط بد و سخت خودم را بیرون کشیدم، پس ای کاش باقی هم ناامید نشوند و بدانند که می‌توانند.
 بخش قابل توجهی از فیلم در زندان سپری می‌شود، آنچنان که تصاویر متفاوت و متعددی از فضای زندان و روابط زندانی‌ها و حتی خانواده‌های آنان را می‌بینیم. این فضا چقدر برخاسته از واقعیت و تحقیق‌های شما است؟
 خب من غیر از زندان زنان، همه زندان‌ها را دیده‌ام. راستش دوستان زندانی زیادی دارم که با آنها در ارتباط هستم. از تماس تصویری گرفته تا ملاقات رودررو. آنقدر که انگار آن فضا و آدم‌هایش را زیسته‌‌ام. تحقیقات من را به سوژه فیلم رساند اما به خاطر ارتباط با دوستانم فضای زندان را از قبل می‌شناختم. شاید تعجب کنید اما خط به خط فیلمنامه را با دوستان و رفقای زندانی‌ام چک می‌کردم و حتی از آنان ایده می‌گرفتم، به یکی از آزادشده‌ها هم نقش دادم. بازیگر نقش نبی، دو هفته قبل از فیلمبرداری آزاد شد و خود واقعی‌اش را بازی کرد. با این حال یک بخش‌هایی از فیلم مانند «ملاقات خصوصی» حاصل تخیل
 است.
 ایده اولیه قصه را هم از همان ملاقات‌هایی که اشاره شده گرفتید؟
بله، چند زن زندانی به خاطر همین جرمی که در فیلم هم آمده دستگیر شده بودند، داستان یکی از آنان جالب بود. نحوه آشنایی با پسری که داخل زندان بود شبیه شخصیت قصه است با کمی تفاوت.
 با این حساب زندان‌ها و زندانی‌های آن مملو از ایده برای فیلمسازی‌اند!
جالب است که این محیط حتی برای فردی مانند من که به خاطر محیط زندگی‌‌ام با انواع و اقسام بزه ‌آشنا هستم هم گاهی عجیب است.
 بازگردیم به پاسخ چند سؤال قبل، در مدرسه ملی سینما از چه کسی بیشتر تأثیر گرفتید؟
همه استادان ما آدم‌های بزرگی بودند؛ کیانوش عیاری، صدرعاملی، پوراحمد، شهرام مکری، فرزاد مؤتمن، داوودنژاد، لیلا حاتمی، محمود کلاری، هایده صفی یاری، هومن بهمنش، بهرام دهقانی، کامبوزیا پرتوی، مهران کاشانی و... همه‌شان در آن برهه برای یک به یک ما در حکم یک حامی بودند. خیلی فراتر از آن چیزی که در دانشگاه و آموزشگاه‌ها رخ می‌دهد آنجا یاد گرفتم. زمانی دیدن اینها برای من آرزو بود، معجزه بود که از این فرصت بهره‌مند شدم. اغراق نیست که بگویم همه آنان از نظر منش و نگاه به سینما بر من اثر گذاشتند حتی گاهی با تعریف یک خاطره. فقط نمی‌دانم چرا منحل شد! روند موفق و خوبی داشت. حیف.