سیاوش رضایی
 خبرنگار
بورس کالای ایران در هفته گذشته (13 تا 17 اردیبهشت) شاهد داد‌وستد بیش از 3.3 هزار میلیارد تومان انواع کالا بود. در این هفته نیز مانند گذشته بیشترین ارزش معاملات در میان بازارها متعلق به بازار فیزیکی با بیش از 2.6 هزار میلیارد تومان بود که 78.2 درصد کل ارزش معاملات درکل بورس را به خود اختصاص می‌داد. همچنین بازار مالی با معاملاتی به ارزش 512 میلیارد تومان 15.2 درصد در معاملات سهم داشت و در انتهای جدول بازار آتی بود که با سهم 6.5 درصدی 219 میلیارد تومان معامله را شاهد بوده است.
افت 27 درصدی ارزش معاملات
در هفته گذشته به نسبت هفته ماقبل آن ارزش معاملات بازارهای بورس کالای ایران با افت 27 درصدی همراه شده است. درحالی که در هفته گذشته مجموع ارزش معاملات به بیش از 3.3 هزار میلیارد تومان رسید این رقم در هفته ماقبل 4.6 هزار میلیارد تومان بوده است. این درحالی است که در تمام بازارها شاهد افت ارزش معاملات هستیم به طوری که در بازار فیزیکی که بالاترین ارزش و حجم معاملات را در اختیار دارد نیز با کاهش 31.5 درصدی ارزش معاملات روبه‌رو هستیم. حجم معاملات دراین بازار نیز با کاهش 33.6 درصدی مواجه شده است. در شرایطی که در هفته ماقبل یعنی 6 تا 11 اردیبهشت ماه ارزش این بازار بیش از 3.8 هزار میلیارد تومان بود این رقم در هفته گذشته به 2.6 هزار میلیارد تومان افت کرده است. در بازار آتی نیزارزش معاملات از 321 میلیارد تومان هفته ماقبل به 219 میلیارد تومان در هفته قبل کاهش یافته که نشان دهنده افت 31 درصدی است. اما در بازارهای اختیارمعامله و مالی شاهد رشد ارزش معاملات هستیم به طوری که به ترتیب دراین بازارها ارزش معاملات 71.1 و 16.4 درصد رشد کرده است.
تغییرات بازار فیزیکی
همانگونه که اشاره شد در بازار فیزیکی که دو سوم ارزش بازار بورس کالای ایران را تشکیل می‌دهد، ارزش معاملات با افت 31.5 درصدی و حجم معاملات با افت 33.6 درصدی مواجه شده است. براین اساس درحالی که ارزش معاملات دراین بازار در هفته گذشته به بیش از 2.6 هزار میلیارد تومان رسید این رقم در هفته ماقبل بیش از 3.8 هزار میلیارد تومان بوده است. از نظر حجم معاملات نیز معامله بیش از 787 هزار تنی کالا دراین بازار طی هفته 6 تا 11 اردیبهشت ماه به 522 هزار تن در هفته گذشته رسیده است.
براین اساس در تالار کالاهای صنعتی و معدنی ارزش و حجم معاملات به ترتیب 45.7 و 45.5 درصد نسبت به هفته ماقبل افت داشته است. این میزان افت برای تالار محصولات پتروشیمی و نفتی نیز با افت 15.9 درصدی در ارزش معاملات و 34.6 درصدی در حجم معاملات روبه‌رو بوده است.
سهم تالارها از معاملات
در هفته گذشته بالاترین ارزش و حجم معاملات به تالار پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی اختصاص داشته است. دراین تالار بیش از 1.2 هزار میلیارد تومان با حجم بیش از 323 هزار تن کالا معامله شده است که از نظر ارزش معاملات 48.2 درصد و از لحاظ حجم معاملات 61.8 درصد از کل معاملات بازار فیزیکی را در اختیار داشته است.
پس‌از آن تالار محصولات صنعتی قرار دارد. دراین تالار نیز ارزش معاملات به بیش از 1.2 هزار میلیارد تومان و حجم معاملات به بیش از 159 هزار تن کالا رسیده است که به ترتیب 48.1 درصد از کل ارزش معاملات و 30.4 درصد از حجم معاملات بازار فیزیکی را به خود اختصاص داده است. درانتهای این جدول محصولات معدنی قرار دارد که با 960 میلیارد تومان 3.6 درصد از ارزش معاملات و با 40 هزار تن 7.6 درصد از حجم معاملات بازار فیزیکی را دراختیار داشته است.
فولاد در صدر کالاهای صنعتی
طی هفته گذشته بیشترین حجم معاملات در گروه فولادی‌ها رخ داده است. دراین هفته بیش از 137 هزار تن انواع محصولات فولادی دست به دست شده است. همچنین آلومینیوم با 7 هزار و 340 تن در رتبه دوم و مس با 3 هزار و 790 تن در رتبه سوم حجم معاملات تالار کالاهای صنعتی قرار داشته‌اند.
قیر شاگرد اول تالار پتروشیمی و نفتی
در هفته گذشته در تالار محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی بالاترین حجم معاملات متعلق به قیر بوده که حجم آن به بیش از 140 هزار تن می‌رسد. پس از آن محصولات شیمیایی با بیش از 32 هزار تن در رتبه دوم قرار دارد. همچنین گروه روغن با بیش از 3 هزار تن و گوگرد با 2 هزار و 800 تن در رتبه‌های بعدی حجم معاملات قرار داشته‌اند.
چهارشنبه شلوغ
براساس اطلاعات ارائه شده از سوی بورس کالای ایران طی هفته گذشته روز چهارشنبه (17 اردیبهشت) شلوغ‌ترین روز بورس کالا بوده است به طوری که دراین روز بیش از 201 هزار تن انواع کالا معامله شده است. بررسی حجم معاملات در روزهای هفته قبل نشان می‌دهد که هرچه به انتهای هفته می‌رویم بر حجم و ارزش معاملات نیز افزوده می‌شود. برهمین اساس کمترین حجم مربوط به نخستین روز هفته قبل بوده است که 44 هزار تن کالا داد و ستد شده است. بدین ترتیب پس از چهارشنبه روز سه‌شنبه با 132 هزار تن بیشترین حجم معاملات را داشته است. در رتبه‌های بعدی نیز به ترتیب روز یکشنبه با 87 هزار تن و روز دوشنبه به 56 هزار تن قرار دارد.
معامله 20 کیلو شمش طلا در اولین روز هفته
تالار محصولات صنعتی و معدنی بورس کالای ایران، روز شنبه 13 اردیبهشت ماه، میزبان دادوستد 20 کیلوگرم شمش طلا بود. همچنین دراین تالار 14 هزار و 410 تن سبد میلگرد، 2 هزار و 200 تن سبد تیرآهن معامله شد. تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی نیز در این روز معامله 3 هزار و 30 تن قیر، 2 هزار و 671 تن مواد پلیمری، 3 هزار و 174 تن مواد شیمیایی، 5 هزار و 900 تن وکیوم باتوم، 23 تن روغن و یک هزار و 250 تن گوگرد را تجربه کرد.بر اساس این گزارش 9 هزار و 710 تن قیر هم در تالار صادراتی بورس کالای ایران به فروش رسید.
در روز یکشنبه هفته قبل تالار صادراتی بورس کالا میزبان دادوستد 13 هزار و 94 تن قیر و 500 تن عایق رطوبتی بود.در تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی نیز 2 هزار و 188 تن مواد پلیمری و 290 تن قیر معامله شد.
گفتنی است، 65هزار تن شمش بلوم، 3 هزار و 700 تن مس کاتد، 2 هزار و 500 تن شمش هزار پوندی آلومینیوم، 150 تن سولفورمولیبدن و 18 تن کنسانتره فلزات گرانبها هم در تالار محصولات صنعتی و معدنی به فروش رسید. تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی روز دوشنبه 15 اردیبهشت ماه میزبان داد و ستد 23 هزار و 359 تن مواد پلیمری، 2 هزار و 656 تن اسلاک واکس، پارافین و روغن پایه، 22 تن مواد شیمیایی، 8 هزار و 600 تن وکیوم باتوم و یک هزار و 245 تن قیر بود.3 هزار و 165 تن قیرو 400 تن عایق رطوبتی نیز در تالار صادراتی بورس کالای ایران معامله شد.
تالار محصولات صنعتی و معدنی بورس کالای ایران نیز در این روز دادوستد 90 تن مس مفتول، 4 هزار و 225 تن شمش هزار پوندی و 500 تن بیلت آلومینیوم را تجربه کرد. براساس این گزارش معامله 12 هزار و 20 تن ورق گرم B نیز در سامانه معاملات مچینگ به ثبت رسید. تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بورس کالای ایران، روز سه‌شنبه 16 اردیبهشت ماه، میزبان دادوستد 14 هزار تن وکیوم باتوم و 9 هزار تن لوب کات بود. در تالار مذکور43 هزار و 853 تن مواد پلیمری، 138 تن اسلاک واکس، 69 تن روغن پایه و 200 تن قیر معامله شد. همچنین 2 هزار و 820 تن قیر و 4 هزار تن گوگرد نیز در تالار صادراتی بورس کالای ایران به فروش رسید. تالار محصولات صنعتی و معدنی بورس کالای ایران هم در این روز شاهد معامله 16 هزار و 500 تن تیرآهن، 16 هزار و 258 تن سبد میلگرد، 22 هزار تن خاک روی، 3 هزار و 300 تن میلگردA3 و 115 تن آلومینیوم بود.
تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بورس کالای ایران، روز چهارشنبه 17 اردیبهشت ماه، میزبان دادوستد 72 هزار تن وکیوم باتوم بود.
در تالار مذکور 29 هزار و 503 تن مواد شیمیایی، 17 هزار و 500 تن لوب کات، 8 هزار و 588 تن قیر، یک هزار و 480 تن گوگرد و 276 تن روغن پایه معامله شد.30 هزار تن گوگرد، 800 تن قیر و 80 تن عایق رطوبتی نیز در تالار صادراتی بورس کالای ایران به فروش رسید.تالار محصولات صنعتی و معدنی هم طی روز چهارشنبه شاهد معامله 18 هزار و 200 تن شمش بلوم و 18 هزار تن خاک روی بود.

بازار بورس ایران طی دو سال گذشته تحولات بزرگی را شاهد بوده و رکوردهای زیادی را شکانده است. در ابتدای سال 97، شاخص کل بورس رقم 96 هزار و 425 بود که این شاخص در پایان سال 97 به 178 هزار رسید، یعنی 85 درصد رشد و در پایان سال 98 به رقم 512 هزار افزایش یافت که به معنای 187 درصد رشد است. اما از ابتدای امسال تاکنون، حرکت رشد شاخص آنقدر تند و سریع بوده که توانسته بازده و رشد تمامی بازارها را بسرعت پشت سر بگذارد به‌طوری که حیرت و تعجب کارشناسان اقتصادی داخل و خارج را برانگیزاند. شاید اگر پارسال مطرح می‌کردند که شاخص کل بورس طی تقریباً یک ماه کاری از 500 هزار واحد به 980 هزار واحد می‌رسد، یعنی حدود دو برابر، کسی باورش نمی‌شد اما این به واقعیت پیوسته و همین امر باعث نگرانی‌هایی شده است. علی الخصوص آنکه هجوم «توده وار» مردم برای خرید سهام به این نگرانی‌ها بیشتر دامن زده است. آن طور که خبرنگاران و کارگزاران بورسی گزارش داده‌اند، انتظار مردم از سود سهام آنقدر بالا است که حتی برخی از آنها اقدام به فروش دارایی‌های خود از قبیل، خانه، خودرو، طلا و.. کرده‌اند. لذا اکنون بازار با افرادی روبه‌رو است که عمده آنها نه بازار بورس را می‌شناسند و نه رفتارهای بازار بورس را ولی آنها می‌دانند که یک چیز می‌خواهند و آن سودهایی بالاتر از نرخ تورم، بازدهی بالاتر از سکه طلا و ارز، یعنی ارقامی در حد 100 درصد، طبق همان تبلیغی که در شبکه‌های مجازی دست به دست و در افواه و در کوچه و خیابان گفته می‌شود. شدت این تبلیغات تا آن حد شده که مردم دیگر نمی‌خواهند قبول کنند که بازار بورس و سهام، رفتارهای خود را دارد، لزوماً هر سهمی سود نخواهد داد بلکه می‌تواند زیان هم بدهد. یعنی اقتصاد بازار بورس با مردمی طرف شده که حتی معیارهای اولیه بورس را که شامل EPS یا P/E است نمی‌دانند، آنها فقط یک چیز را می‌دانند که بازدهی بورس نباید پایین‌تر از رشدهای فعلی باشد. حال سؤال اینجا است که چگونه می‌شود خواسته این مردم را به گونه‌ای هدایت کرد که تبدیل به «مطالبات» نشود. به هر حال هنوز دو سال از ماجرای مؤسسات اعتباری مانند کاسپین نگذشته است. در آنجا هم دولت با مردمی روبه‌رو شده بود که با خواسته‌های سود بالاتر از نرخ تورم و وعده و وعیدهایی که به آنها داده شده بود در این مؤسسات سپرده‌گذاری کرده بودند و وقتی این مؤسسات نتوانستند به آن وعده‌ها جامه عمل بپوشانند، دولت با مردمی طرف شده بود که «مطالبه» داشتند و در آخر هم مجبور شد که از جیب سیستم بانکی و به ضرر افزایش بدهی دولت به سیستم بانکی، «مطالبه» آنها را تأمین سازد.
در واقع آلان دولت با مسئولیت بسیار سنگین تری از آن دوره مؤسسات اعتباری روبه‌رو است. در آن دوره دولت و کشور با سپرده‌گذارانی که تعداد آنها شاید به 100 هزار نفر هم نمی‌رسید روبه‌رو بود اما الان براساس آخرین آمار نزدیک به یک میلیون نفر به تازگی به نیت سود بالا وارد بازار بورس شده‌اند. این تعداد یعنی یک مذاب مطالبه‌ای. مطالبه‌ای که می‌تواند در صورت عدم تحقق سودآوری مورد انتظار آنها یا خدای نکرده زیان‌ده شدن سهام آنها به یک چالش اساسی برای اقتصاد و کشور تبدیل شود. دولت در این خصوص باید برای هدایت نقدینگی این دسته از مردمی که به‌سمت بازار بورس روی آورده‌اند – آرزویی که مدت‌ها دولت‌های قبل در حسرت آن سوختند- چاره‌ای بیندیشد تا مبادا این فرصت به‌دست آمده به یک تهدید تبدیل شود.