تأملی در باب ریشه‌های فرهنگی جرم

ادامه از صفحه 11 - اما حقیقت این است که حب نفس و حب فرزند در حد اعتدال امری پسندیده است اما چنانچه در آن افراط شود، در صورت استمرار این رویه موجب انحراف فرهنگ عمومی و تولید و بازتولید کودکان و نوجوانان خودپسند و خودشیفته‌ای خواهد شد که در آینده مجرمان بالقوه برای طیف وسیعی از جرائم علیه اموال و اشخاص و جرائم اقتصادی مختلف خواهند بود. واقعیت این است که مجرمان هر جامعه محصول همان جامعه‌اند و بزهکاران از فراسوی مرزها به هیچ جامعه‌ای تزریق نمی‌شوند.
مورد دوم- علاقه به کار و تولید نیز یکی از ویژگی‌های فرهنگی رایج در کشورهای مختلف است. اما تفاوت فرهنگ‌های مختلف در نحوه ایجاد توازن بین این نیاز با سایر نیازهای زندگی انسان است. همانند بحث قبلی در این مقوله نیز هم افراط و هم تفریط مشکل‌ساز خواهد بود. به این معنا که افراط در پرداختن به کار و بی‌توجهی به سایر ابعاد زندگی، از انسان‌ها مورچه‌های کارگری خواهد ساخت که به‌تدریج هدف اصلی زندگی خود را گم می‌کنند و به منطق و شعار «زندگی برای کار» می‌رسند درحالی‌که نقطه تعادل در این است که «کار برای زندگی» باشد نه بالعکس. از آن‌طرف، تفریط در توجه به کار و تلاش نیز جامعه‌ای تنبل و مصرف‌گرا ایجاد خواهد کرد. اگر بخواهیم در این مورد مصداقی صحبت کنیم باید متذکر شویم که افراط در توجه به کار و درنتیجه نداشتن فرصت و توجه کافی به مسائل مرتبط با خانواده موجب آسیب‌های اجتماعی مختلفی مانند افسردگی مزمن، طلاق یا خانواده از هم گسسته، خیانت زوجین و انحراف کودکان و نوجوانان خواهد شد که خود، جرائم مختلفی را در جامعه رقم خواهد زد. درزمینه تفریط در توجه به کار و تلاش برای امرارمعاش نیز شاهد پیامدهای نامطلوبی مانند فقر و تنگدستی خانواده، رکود اقتصادی و تورم، فشار نیازهای روزمره بر کودکان و نوجوانان و گرایش آنان به‌سوی بزهکاری برای تأمین این دسته از نیازها خواهیم بود. آنچه مسلم است این که نهادهایی که وظیفه مهندسی فرهنگی جامعه را بر عهده دارند باید با رصد عملکرد جامعه و ریشه‌یابی سرچشمه‌های فرهنگی انحرافات اجتماعی نسبت به چاره‌سازی اقدام کنند و اجازه ندهند فرهنگ جامعه در کوران حوادث و اتفاقات روزمره یا با مهندسی افراد ناصالح ساخته‌وپرداخته شود.