لزوم توجه به هویت معماری قزوین

 قزوین - سارا افشار شهر قزوین با وجود پیشینه غنی در معماری و مشهور بودن به «بهشت معماری اسلامی» این روزها متأسفانه در زمینه معماری شرایط مناسبی ندارد و دچار ضعف شده است به طوری که گنبد‌‌‌‌‌‌، گلد‌‌‌‌‌‌سته، طاقچه‌های سنتی و پنجره‌های اُرسی در این شهر، جای خود را به ساختمان‌های بی‌روح فلزی و مستطیلی شکل داده است.
«حامد مانی فر» مدیر کل راه و شهرسازی استان قزوین معماری را از هنرهایی دانست که تعامل زیادی با جامعه برقرار می‌کند و افزود: بیشتر اوقات می‌گوییم معماری بی‌هویت یا معماری بی‌کیفیت که در این خصوص باید ادبیات خود را تغییر بدهیم. در واقع کلماتی چون اصالت و هویت در ماهیت معماری است و نباید بگوییم معماری بی‌هویت داریم، بلکه باید اذعان کنیم که اصلاً معماری نداریم و فقط و فقط ساختمان‌سازی صورت گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: در حوزه مسائل اجتماعی و در جهت شناخت هویت شهر قزوین نیز کتابی با عنوان «در جست‌و‌جوی هویت شهر قزوین» را منتشر کرده ایم که امیدواریم در حوزه‌های مختلف مفید واقع شود.
مانی فر درخصوص اینکه اولویت در طراحی معماری با ساختمان‌های دولتی است یا خصوصی، تصریح کرد: البته هر دو مهم است، اما از این حیث که در مورد ساختمان‌های دولتی، مردم قضاوت دولتی می‌کنند و تفکر نظام و دولتمردان را در آن می‌بینند، تأثیر گذارتر است. طی چند سال گذشته تلاش کردیم به کیفیت معماری ساختمان‌های دولتی توجه بیشتری کنیم. برای مثال حتی در سایت مسکن مهر، با همه فشارهایی که وجود داشت و سرعتی که مورد انتظار بود، تلاش کردیم در حوزه طراحی کم و کسری وجود نداشته باشد. اما در حوزه ساختمان‌های خصوصی، متأسفانه معماری در حد نقشه کشی تنزل پیدا کرده و امروزه معماری را از روی ساختمان برداشته‌ایم و صرفاً ساختمان‌سازی می‌کنیم. در این حوزه حرف بسیار است و در واقع ساخت و ساز داخل شهر باید یک قانون مشترک کلی داشته باشد. اتفاق بدتر این است که ساختمان‌سازی نه برای استفاده اجتماعی، که برای سود اقتصادی است.
مدیر کل راه و شهرسازی استان قزوین بیان کرد: در حوزه هویت بخشی، علاوه بر کتابی که منتشرکردیم، تصمیماتی هم در کمیسیون ماده پنج گرفتیم تا بر مبنای آن، کیفیت در شهرها زیاد شود. فقط این نیست که بخواهیم تراکمی را کم یا زیاد کنیم، بلکه می‌خواهیم در شهرها، راهبردهای کیفی ارائه بدهیم. همچنین به عنوان سیاستگذار تلاش می‌کنیم ظرفیت‌ها و قابلیت‌های شهرها را شناسایی کنیم. متأسفانه شهرهایی چون «شال»، «سگزآباد»، «تاکستان» و«آبیک» با وجود داشتن هویت تاریخی، در حال خالی شدن از سکنه است. بافت‌های بی‌نظیری در این شهرها وجود دارد که متأسفانه از آنها غافل شده‌ایم. کاری که می‌خواهیم انجام دهیم این است که قابلیت آنها را شناسایی کنیم و برای هر کدام در طول سال، دست کم یک هفته را به نام همان شهر ثبت کنیم.
«محمد علی حضرتی» مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین نیز در این باره گفت: من هم معتقدم که در دوره معاصر، بیشتر از اینکه معماری و شهرسازی مورد توجه قرار گیرد، ساختمان‌سازی برجسته شده است. البته هنوز در قزوین، بافت منسجم و تاریخی شهر باقی است و به یقین، قطع امید نکرده‌ایم.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین اقدام‌های میراث فرهنگی، تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی است. طبیعتاً در محدوده بافت‌های تاریخی از جمله بافت تاریخی قزوین، ضوابط معماری چون ارتفاع، عمق زمین، نما و منظر وجود دارد که برای همه اینها ضابطه داریم. ضمن اینکه موظف هستیم از بناهای تاریخی که در فهرست ملی ثبت شده، حمایت کنیم.
حضرتی تصریح کرد: خوشبختانه طی سال‌های اخیر و بخصوص در دولت یازدهم، نگاهی سنجیده به بافت تاریخی معطوف شده و این بخش از بافت فرسوده و ناکارآمد تفکیک شده است. بافت‌های تاریخی از ثروت‌های ملی است و باید بتوانیم از آنها به‌خوبی حفاظت کنیم و از مداخله‌های بی‌اصالت و عمدتاً سوداگرانه جلوگیری کنیم.