رونمایی بازار سهام از قدرت برجام

 حمید زمان‌زاده
عضو هیأت علمی پژوهشکده پولی و بانکی

با نزدیک شدن به روز اجرای برجام، بازار سهام تهران بالاخره از لاک دفاعی خود بیرون آمد تا از قدرت اجرای برجام در احیای اقتصاد ایران رونمایی کند. جالب آنکه این رونمایی با قطع روابط عربستان و برخی دولت‌های کوچک وابسته به آن با ایران همزمان شد و در حالی که بسیاری انتظار داشتند بازار سهام تهران نیز به دلیل این تحولات سیاسی مانند بازارهای سهام کشورهای عربی با کاهش ارزش مواجه شود، اما بازار سهام تهران با سیر صعودی شاخص‌ها و معاملات مواجه شده است که می‌تواند به عنوان نشانه‌ای از آغاز سیر خروج از رکود اقتصادی نیز تلقی شود. بررسی شرایط حاکم بر اقتصاد کشور و تحولات بورس نشان می‌دهد مهمترین عامل آغاز سیر صعودی بازار سهام تهران در چنین شرایطی، نزدیک شدن به روز اجرای برجام است. بازار سهام تهران تحولات روابط با عربستان و کشورهای کوچک دنباله‌رو آن در منطقه را کوچک شمرد و نشان داد که آنچه برای اقتصاد ایران مهم است، روابط با قدرت‌های سیاسی و اقتصادی جهانی است که در سایه برجام رو به بهبود است.  
آغاز سیر صعودی بازار سهام و بروز نشانه‌های آغاز فرآیند خروج از رکود اقتصادی در حالی اتفاق می‌افتد که دلواپسان برجام و مخالفان دولت در طول ماه‌های پس از حصول برجام که اقتصاد گرفتار رکود و بازار سهام در دام نزولی گرفتار آمده بود، اقدام به تمسخر برجام و پیامدهای اقتصادی آن می‌کردند و از شرایط اقتصادی نتیجه می‌گرفتند که آنچه حاصل شد یک توافق بد است و تأثیری بر اقتصاد کشور ندارد! اما واقعیت این بود که کاهش کم‌سابقه درآمدهای نفتی کشور همزمان با تداوم تحریم‌ها به بروز تنگنای مالی و اعتباری شدید و به تبع آن افزایش بی‌سابقه نرخ‌های حقیقی سود بانکی در اقتصاد ایران انجامید که نتیجه آن تداوم رکود در اقتصاد و به تبع آن در بازار سهام کشور بود.
اما اقتصاد ایران در شرایط فعلی و با وجود تداوم سطوح پایین قیمت نفت، در سایه نزدیک شدن به روز اجرای برجام خود را برای ورود به یک دوره رونق اقتصادی آماده می‌کند تا تلاش‌های دو ساله دولت روحانی و وزارت خارجه در به ثمر نشستن مذاکرات نتیجه بدهد و قدرت برجام بر مخالفان آن ثابت شود. در واقع زمانی که برجام عملاً اجرایی و تحریم‌ها لغو شوند، یکی از بزرگ‌ترین محدودیت‌های طرف عرضه و نیز تقاضای اقتصاد ایران رفع خواهد شد و در سایه گشایش ارزی، گسترش تجارت خارجی، رونق مبادلات مالی، گشایش مالی دولت، تقویت سرمایه‌گذاری داخلی، ورود سرمایه‌های خارجی و انعقاد و عملی شدن قراردادهای مشترک با شرکای خارجی، رفع ریسک‌های ناشی از تحریم، همه و همه نوید تقویت دو طرف عرضه و تقاضای اقتصادی و حرکت سریع اقتصادی ایران برای خروج از رکود را در انتهای سال‌جاری و ابتدای سال آینده می‌دهد؛ بنابراین با وجود شرایط سخت جاری، چشم‌انداز اقتصادی، روشن است. به همین دلیل بازار سهام تهران با خروج از دام رکود و آغاز سیر صعودی خود به استقبال این چشم‌انداز اقتصادی روشن می‌رود. بازار سهام رونق می‌گیرد تا نشانه‌های رونق اقتصاد ایران در آینده نزدیک را به همگان نوید دهد. البته در بروز رونق اقتصادی که در پیش است با وجود نقش بی‌بدیل اجرای برجام، نباید از پیامدهای مثبت عملکرد تیم اقتصادی دولت از بانک مرکزی تا وزارت اقتصاد در پیگیری سیاست‌های پولی، مالی، اعتباری و ارزی صحیح و اصولی غفلت کرد. در واقع عملکرد اصولی تیم سیاست خارجی و تیم اقتصادی دولت دو بالی هستند که اقتصاد ایران را از رکود حاکم به سمت رونق اقتصادی پیش می‌برند.