تازه‌های نـــــشر

آیناز محمدی
خبرنگار

ایوان مخوف
کتاب «ایوان مخوف» حاوی دو فیلمنامۀ روسی اثر سرگئی آیزنشتین است که قاسم صنعوی آن را ترجمه کرده و توسط انتشارات روزنه منتشر شده است.فیلم «ایوان مخوف» قرار بوده یک تریولوژی بر اساس زندگی ایوان چهارم، تزار مستبد روسیه در قرن پانزدهم میلادی باشد که تولید بخش سوم آن متوقف شده و قسمت دوم آن در سال 1946 با توجیهات و رفع و رجوع‌های آیزنشتین طی ملاقاتی حضوری با استالین موفق به کسب مجوز شده، اما نمایش آن تا سال 1958 یعنی پس از مرگ آیزنشتین و استالین به تعویق افتاده است. آیزنشتین این فیلمنامه را گسترش داده بود تا در سه بخش پایان یابد اما توقیف قسمت دوم، مانع این کار شد و آنچه برای بخش سوم تولید شده بود نیز از بین برده شد. نویسنده در این باره نوشته است: «آیزنشتین در پایان زندگی‌اش برای بار دوم اساس تاریخ بعد از مرگ خود را پایه‌گذاری کرد. او دوست داشت بگوید حس شامه خوبی نداشته‌ام. بموقع نمرده‌ام. اگر بافاصله بعد از رزم‌ناو پوتمکین مرده بودم، چه بنای یادبودی برایم به پا کرده بودید. خودم شرح حالم را خراب کرده‌ام...»
فیلمنامه «رزم‌ناو پوتمکین» نیز که بخش دیگری از این کتاب را به خود اختصاص داده، سال 1925 معروف‌ترین فیلم جنبش مونتاژ و نخستین فیلم شوروی است که خارج از کشور به کسب موفقیت‌های بسیار نایل آمده است. داستان این فیلم، حول محور حوادث انقلاب 1905 روسیه است که در جریان آن ملوانان کشتی نظامی پوتمکین در بندر اُودسا کنترل رزم‌ناو را به دست گرفته و به مردم انقلابی پیوستند. این فیلم طی چند هفته در اُودسا ساخته شده و آیزنشتین در آن هنگام بیست و هفت ساله بوده است.از آن جا که بسیاری از عناصر ثابت و اساسی سینمای امروز به نوعی مدیون نوع نگاه و سبک فیلم‌سازی آیزنشتین است، بررسی و تحلیل فیلمنامه‌های وی نگاهی شفاف‌تر به ماهیت سینمای جهان را در پی خواهد داشت.
پنج نمایشنامه
«پنج نمایشنامه» ازاسکار وایلد کتابی است که با ترجمه ابوالحسن تهامی توسط مؤسسه انتشارات نگاه منتشر شده است. «بادبزن لیدی ویندرمیر»، «زن بی‌‌اهمیت»، «شوهر دلخواه»، «اهمیت ارنست بودن» و «سالومه» عنوان این پنج نمایشنامه است. اسکار وایلد شاعر و نویسنده ایرلندی پس از نوشتن آثاری در سبک‌ها و اندیشه‌های گوناگون طی سرتاسر دهه 1880 شهرت یافت و در آغاز دهه 1890 به محبوب‌ترین نمایشنامه‌نویس لندن تبدیل شد. امروزه او را به‌دلیل اشعار طنز، نمایشنامه‌ها و رویدادهای دوره زندانش می‌شناسند که موجب مرگ زودرس وی شد. اسکار وایلد در زندگی کوتاه و پُربار خود نُه نمایشنامه نوشت که از این تعداد، پنج نمایشنامه در این کتاب به انتشار رسیده است. بر اساس آنچه در این کتاب آمده، خواندن دو نمایشنامه نخست لطف چندانی ندارد و دو نمایشنامه آخر نیز به‌دلیل ناتمامی و کسری‌های بسیار در این کتاب آورده نشده است. در این میان نمایشنامه «اهمیت ارنست بودن» شاهکاری است که در کشورهای مختلف بارها به روی صحنه رفته است. آثار این نمایشنامه‌نویس حاوی زیبایی‌شناسی خاص، قدرت شگرف آفرینندگی ادبی و ارائه‌های ماهرانه واژه‌هاست.
پدیده رُزی
رمان «پدیده رُزی» نوشته گرام سیمسیون توسط مهدی نسرین ترجمه شده و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.گرام سیمسیون، نویسنده، فیلمنامه‌نویس و نمایشنامه‌نویس استرالیایی است که در سال ۲۰۱۳ بلافاصله پس از انتشار رمان «پروژه رُزی» شهرت فراوانی یافت. این کتاب در صدر فهرست پرفروش‌های استرالیا قرار گرفت و سپس در امریکا و انگلیس نیز با استقبال شایان توجهی رو‌به‌رو شد. موضوع رمان درباره یک استاد ژنتیک به‌نام پروفسور «دان تیلمن» است که با وجود هوش سرشار، در ارتباطات اجتماعی خود ناکام مانده و این مشکل باعث شده که نتواند شریک زندگی مناسبی برای خود بیابد. سیمسیون که پیش از انتشار «پروژه رُزی» شغلی دانشگاهی داشت و در زمینه «اطلاعات و مدل‌سازی داده‌ها» فعالیت می‌کرد، در سال 2014 ادامه رمانش را با عنوان «پدیده رُزی» نوشت و به سبب تحریر شرح زندگی دانشگاهی قهرمان داستانش که همان پروفسور دانشگاهی است، به موفقیت رسید. پروفسور دان تیلمن در داستان نخست، همسریابی را آغاز کرده و رُزی را پیدا می‌کند و در رمان دوم یعنی «پدیده رُزی»، خوانندگان این کتاب در سی و نُه فصل و 376 صفحه به خوانش ماجرای بارداری رُزی و بچه‌دار شدن وی می‌پردازند که اثرگذاری فراوانی بر ذهن پروفسور داشته است. مطالعه این کتاب برای افرادی که خواهان رمانی سرگرم‌کننده و تأثیرگذارند، مناسب به نظر می‌رسد.
کوچ شامار
کتاب «کوچ شامار» رمانی است که در شش فصل توسط فرهاد حیدری گوران نوشته شده و انتشار آن کار مشترکی از انتشارات آگاه و نشر بان از سری کتاب‌های سمر است که به ادبیات داستانی معاصر اختصاص دارد. کوچ شامار قصۀ زندگی یک کوچندۀ کرد به نام شامار است که پس از زلزلۀ کرمانشاه، در عین سوگواری به ‌ناگزیر مادر خود را در گوری گروهی جا می‌گذارد و با کوله‌باری از متون آیینی و خاطرات و زیسته‌های دوران دانشجویی به پایتخت پناه می‌برد. او حین تجربۀ اشتغال در«کمپ نجات»، شاهد زوال روح و تن خود و همۀ نام‌هایی است که در دفتر گزارش‌کار روزانه می‌نویسد.«کوچ شامار» دفتر سوم یک سه‌گانه است که دفتر دوم آن یعنی «نفس تنگی» سال ۱۳۸۷ از سوی نشر آگه منتشر شد. شامار در واقع صورت دیگر شخصیت میژو در «نفس‌ تنگی» است که برخی از منتقدان و صاحبنظران ادبیات، آن را بهترین رمان دورۀ خودش خواندند. روایت این رمان چند لایه است و مخاطب از‌ گذار ذهنی شخصیت‌ها به دوره قاجار می‌رود و همراه با آنها زیستن در مکان‌های استعاری را تجربه می‌کند. در صفحه نخست کتاب نوشته‌ شده که حوادث این رمان واقعی است و طی برج دوازده از دایره‌البروج در یک کمپ اتفاق افتاده است. مسافرخانه؛ گفت‌و‌گو با شماسی؛ صفحات کمپ؛ سایه و مباحثه؛ جعبه‌های مُهر و موم و فصل آخر عناوین فصل‌های شش‌گانۀ این کتاب است.
دختر تحصیلکرده
«دختر تحصیلکرده» عنوان رمانی به قلم تارا وستوُر است که توسط هوشمند دهقان ترجمه شده و انتشارات نیلوفر آن را منتشر کرده است. تارا وستوُر تاریخ‌نگار و نویسنده اهل ایالات متحده امریکاست که این کتاب سرگذشت او را از کودکی تا حدود سی سالگی در بر می‌گیرد. او در خانواده‌ای مورمون به دنیا آمد و پدرش علاوه بر اینکه دارای باورهای مذهبی افراطی بود، به اختلال دو قطبی نیز دچار بود. وی به‌دلیل بدگمانی نسبت به حکومت امریکا، پلیس فدرال، خدمات درمانی و مدارس دولتی، تارا و برخی از براداران و خواهرش را به مدرسه نفرستاد. آنها فاقد شناسنامه بودند، از خدمات درمانی استفاده نمی‌کردند و واکسیناسیون نیز نشده بودند. تارا در کنار کوه باک و در دنیایی کوچک بالنده شد و دست به خودکاوی زد. عطش دانستن در او بیدار شد، خانواده را به قصد تحصیل ترک کرد و سرانجام شرح این محرومیت‌ها و فراز و فرودها را در کتاب تحصیلکرده به رشته تحریر درآورد. این سرگذشت در ردیف کتاب‌های پرفروش قرار گرفته و به تشخیص ویراستاران آمازون، نیویورک تایمز، باراک اوباما، بیل گیتس و... در فهرست بهترین کتاب‌های سال ۲۰۱۸ قرار گرفت.