سالمندان مجهول الهویه

مهدی ذبیح‌الهی
مدیر عامل آسایشگاه خیریه سالمندان مادر سبزوار
گزارش‌ها و آمار‌های ارائه شده از نهاد‌های حمایتی نشان می‌دهد افراد مجهول الهویه و فاقد سرپرست بالای 60 سال که در مرکز سالمندان پذیرش و نگهداری می‌شوند اکثر آنها همسر خود را از دست داده‌اند یا طلاق گرفته‌اند و اینکه برخی از آنها بدون فرزند هستند البته با بررسی وضعیت زندگی آنها مشخص شد بیشتر آنها از سوی اعضای خانواده طرد شده‌اند و در منازل مخروبه فاقد امکانات زندگی می‌کردند یا اینکه بی‌خانمان و سرگردان بودند و نیازهای اولیه‌شان توسط همسایه‌ها تأمین می‌شده است، اگرچه تحقیقات صورت گرفته در خصوص این افراد بیانگر آن است که افراد مذکور فاقد تمکن مالی بوده و در تأمین مخارج اولیه زندگی هم ناتوان هستند و خیلی از آنها بتدریج دچار کاهش توانایی‌های جسمی و روانی می‌شوند حتی در مطالعاتی که انجام شده اشاره شده است که انواع معلولیت‌ها و اختلالات روانی مانند افسردگی و آلزایمر و بروز سکته در این افراد بسیار بیشتر و شدیدتر از افراد دارای سرپرست است و متأسفانه به‌دلیل وضعیت جسمانی این افراد بتدریج توانایی امور شخصی را از دست می‌دهند و در برقراری ارتباط با دیگران دچار مشکلات فراوانی می‌شوند حتی برخی از آنها یا پرخاشگر هستند یا گوشه گیر و تمایل به برقراری ارتباط ندارند.
 به‌هر حال اوضاع و احوال زندگی افراد مجهول‌الهویه به قدری سخت و دردناک است که حتی برای آنهایی که فاقد مدارک شناسایی در این رده سنی هستند، تهیه شناسنامه، کارت ملی و دفترچه بیمه بسیار مشکل و با محدودیت‌های فراوان مواجه است.
البته ناگفته نماند این افراد توسط مردم، نیروی انتظامی و سازمان بهزیستی و با صدور حکم دادگستری به مراکز شبانه‌روزی معرفی می‌شوند، هنگام پذیرش این افراد با ظاهری نامناسب و ناآراسته مشاهده می‌شوند که نشان‌دهنده زندگی در شرایط فاقد امکانات بهداشتی می‌باشد، سطح سازگاری این افراد نسبت به شرایط جدید و تغییر شرایط زندگی بسیار پایین است و در بدو پذیرش نیازمند مشاوره‌های روان شناسی و پزشکی و بهره‌مندی از خدمات گروه توان بخشی هستند و اقداماتی که جهت بهبود شرایط روانی و جسمی این افراد انجام می‌شود شامل موارد زیر است:
1-تعامل در طول شبانه روز با مادریارانی که آموزش دیده‌اند
2-مشاوره فردی روان شناسی
3-انجام آزمایشات پزشکی جهت آگاهی از شرایط جسمی ایشان
4 ـ فراهم کردن محیط امن و آرامش‌بخش برای ایشان
5-فرصت دادن به ایشان برای گفت‌و‌گو و اعلام نیازها و مشکلات
6ـ بهره‌مندی از سایر خدمات توانبخشی مانند فیزیوتراپی، کاردرمانی، برگزاری دوره‌های قصه‌گویی گروه درمانی و کلاس‌های ورزشی، موسیقی و نقاشی جهت به دست آوردن استقلال فردی و بهبود شرایط رفتاری و پس از بهره‌مندی از این خدمات طی گذشت ماه‌های اولیه، تغییر رفتارهای افراد مورد بررسی قرار می‌گیرد و خوشبختانه گزارش‌ها نشان می‌دهد در اکثر مواقع شاهد افزایش سطح سازگاری و استقلال رفتاری و بهبود شرایط روانی آنها هستیم.