عروج به عالی ترین مراتب کمال

حجت‌الاسلام  محمد صادق کفیل
دین پژوه

​​​​​​​قرآن کریم انسان را به الگوبرداری از بهترین انسان‌ها توصیه می‌کند. از بهترین الگو‌ها برای انسان حضرت زهرا سلام‌الله علیها است. ایشان الگوی راستین برای تمام منتظران و پرچمدار دفاع از حریم ولایت و امامت هستند، شخصیتی که قائم آل محمد(ص) او را الگوی خود می‌داند و می‌فرماید: «دختر رسول خدا صلی‌الله علیه و آله برای من الگوی نیکوست.»
ایشان الگو برای تمامی انسان‌ها و حجت خدا بر امامان معصوم(ع) و تمامی بشر است. با معرفی ابعاد اخلاقی و شخصیتی ایشان می‌توانیم وظایف خود را در این راه بهتر بشناسیم و طبیعتاً به وظایف خود به نحوی شایسته‌تر عمل کنیم. لذا در این مقال با اشاره به شرح مختصری از فراز اول زیارت حضرت به گام‌های سیاسی ایشان در دفاع از حریم ولایت پرداخته تا با معرفی الگویی برای منتظران و روشن ساختن جامعه و افکار عمومی با ابعاد نورانی شخصیت ایشان قدمی در اصلاح جامعه و سیر به سمت تعالی برداشته باشیم.
شرح فراز اول زیارت حضرت زهرا (س): «ای آزموده! تورا آزمود خدایی که تو را آفرید پیش از آنکه تو را بیافریند. پس تو را در برابر آزمایشش شکیبا یافت.»برای روشن شدن این فراز از زیارت که به بلا و میثاق و وفای به عهد حضرت اشاره می‌کند از فراز دوم دعای ندبه کمک می‌گیریم.در این فراز آمده است:
«خدایا ستایش از آنِ توست برآنچه جاری شد بدان قضا و قدر تو درباره بندگان مقربت، آنان که خالص گردانیدی آنان را برای خود و دین خود، چون انتخاب کردی برای آنها، آن نعمت شایان و پایداری که نزد توست؛ نعمتی که زوال و نابودی برایش نیست، (و این) پس از آنی (بود که) با آنها شرط کردی تا کناره گیرند از درجات (و ریاست‌های) این دنیای پست و از زیب و زیورش و آنها نیز شرط تورا پذیرفتند و تو نیز وفای آنها به این شرط را دانستی وآنان را پذیرفتی‌ و مقرب درگاهشان کردی و از پیش برای ایشان نامی بلند و ثنایی آشکار مقرر کردی و برایشان فرشتگانت را فرو فرستادی و آنها را به وحی خود گرامی داشتی و به علم خود یاریشان کردی و واسطه درگاهت و وسیله‌ای به سوی خشنودیت قرارشان دادی.»
استخلاص اولیای الهی، نخست پس از میثاق است و تحمیلی نیست که این میثاق، میثاق زهد و پیمان بلاست که همه مراحل دنیا را شامل می‌شود و شاید ماسوی‌الله را بپوشاند. دوم آنکه علم به وفای آنها پیش از تحقق این ابتلائات است، اما نتیجه این میثاق و وفای آنها چیست؟ «فقبلتهم و قربتهم و قدمت لهم الذکر العلی و الثنإ الجلی»؛ یعنی خدای متعال آنها را پذیرفته است و مقرب درگاه الهی شده‌اند و پیش از آنکه در عالم دنیا ظهور پیدا کنند، نام آنها را بالا برده و ثنای آنان را در کتب آسمانی و غیر آن آورده است. در واقع، نتیجه آن میثاق و بلا و وفا دو امر است: یکی ضیافت اختصاصی و دیگری شفاعت،اگر انسان این مراحل را بپیماید می‌تواند به حمد بر بلای اولیای خدا برسد.
حال می‌توان گوشه‌ای از فراز بلند زیارتنامه حضرت را درک کرد که از یک سو به امتحان الهی نسبت به صدیقه طاهره توجه داده می‌شود و از سوی دیگر صبر و وفای ایشان به آن امتحان بیان می‌شود.
همانطور که ملاحظه شد اولین فراز اشاره دارد به عالمی پیش از این عالم که حضرت فاطمه(س) در آن مورد امتحان و ابتلا قرار گرفت، عالم «ذر» یا همان عالم «الست»یا عالم«قالوابلی»و میثاقی که از آن حضرت گرفته شده. این سنت الهی است که خداوند متعال هر نفس را مورد ابتلا و امتحان قرار می‌دهد تا عیار صداقت و اخلاص بندگان را محک بزند.
میثاق و امتحانی که خداوند در عالم «ذر و الست و قالوا بلی» از حضرت زهرا(س) گرفت این است که آن حضرت نه تنها به رسول‌الله ایمان بیاورد و نصرت برساند، بلکه به ولی و امام زمان خود یعنی امام علی(ع)نیز ایمان آوَرد و به آن حضرت یاری برساند که آن حضرت(س) هم در شرایطی که همه مردم به واقعه غدیر پشت کرده بودند، نه تنها به ولایت امام(ع) مؤمن بود بلکه در نصرت رساندن حضرت علی(ع) از جانشان هزینه کردند. از این‌رو می‌گوییم «امتحنک‌الله الذی خلقک قبل آن یخلقک» و در این مسیر حضرت شکیبا بودند «فوجدک لما امتحنک صابره» عروج و صعود از عالم «ناسوت» و رسیدن به عالم «لاهوت» و به مقام «راضیه مرضیه» که بدون واسطه ندای «یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی وادخلی جنتی» را بشنود، جز از راه عبور از دالان ابتلائات، مشکلات و سختی‌ها امکان‌پذیر نیست؛ از همین‌رو قرآن کریم در آیه ۶ سوره انشقاق می‌فرماید: «یا ایها الانسان انک کادح الی ربک کدحاً فملاقیه؛ ای انسان بدرستی که تو در راه پروردگارت تلاش می‌کنی و بالاخره او را دیدار خواهی کرد.» حضرت فاطمه در وفای میثاق و عهد عالم الست در ایمان به ولی و امام زمانش و نصرت رساندن به وی با بلا و مصیبت‌هایی روبه رو شد که هر کدام از آنها تلخ‌تر از دیگری بود.
در هرحال شرط رسیدن به مقامات بالای انسانی و عروج به مراتب کمال پذیرفتن عهد و میثاق و قبولی در امتحان و ابتلای الهی است، اگر حضرت زهرا(س) برترین بانوی عالم هستی و الگوی جهانیان و حجت خدا بر امامان معصوم(ع) شد، به خاطر قبولی در امتحانات الهی و پذیرفتن شرط بود.