انسانی والا، دانشمندی بنام

دکتر ژاله آموزگار
پژوهشگر و استاد دانشگاه
درطی سالیان دانشمندان برجسته‌ای پا به عرصه هستی نهاده‌اند و بر دانسته‌های ما افزوده‌اند، همچنین انسان‌های ارزنده‌ای نیز بوده‌اند که ما را با ارزش‌های انسانی راستین آشنا کرده‌اند؛ اما شاید کمتر با «دانشمندان انسان» برخورد کرده باشیم. احمد تفضلی که 16 آذر 1316 در اصفهان به دنیا آمد، برای آنهایی که او را خوب می‌شناختند، دانشمندی بود سرشار از انسانیت. گرچه زندگی پربار او زود و نا‌بهنگام در شامگاه 24 دی 1375 به پایان رسید؛ ولی او با آثارش که همیشه دستمایه پژوهشگران خواهد بود، زنده است.
احمد تفضلی دوران دبستان و دبیرستان را در تهران گذراند، دیپلم ادبی خود را در سال 1335 از دبیرستان دارالفنون دریافت کرد، دوره لیسانس زبان و ادبیات فارسی را در سال 1338 در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران با رتبه اول به پایان رساند و همان سال دوره دکترا را آغاز کرد. از سال 1340 تا 1344 در مدرسه زبان‌های شرقی دانشگاه لندن دوره فوق‌لیسانس را گذراند و در سال 1345 از پایان‌نامه دکترای خود با عنوان تصحیح و ترجمه سوتکرنسک و ورشت مانسرنسک از دینکرد و سنجش این دو نسک با متن‌های اوستایی به راهنمایی دکتر صادق کیا در دانشگاه تهران دفاع کرد و خوشبختانه این اثر اخیراً جزو انتشارات دایرةالمعارف بزرگ اسلامی به چاپ رسید.
زنده‌یاد دکترتفضلی پس از بازگشت به ایران به‌عنوان پژوهشگر در بنیاد فرهنگ ایران مشغول به کار شد و از سال 1347به عضویت هیأت‌علمی دانشگاه تهران درآمد و تا رتبه استادی پیش رفت. او عضو برجسته چندین مجمع علمی داخلی و خارجی بود و در این مدت جوایز و تقدیرنامه‌هایی از مجامع معتبر علمی دریافت کرد؛ مدال درجه یک فرهنگ، تقدیرنامه و جایزه کتاب سال برای کتاب نخستین انسان و نخستین شهریار، کتاب زادسپرم و کتاب تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، جایزه گیرشمن از طرف آکادمی کتیبه‌ها و ادبیات فرانسه و دکترای افتخاری از دانشگاه دولتی سن‌پترزبورگ.
از دکترتفضلی 9 کتاب ارزنده به چاپ رسیده است: واژه‌نامه مینو خرد، ترجمه مینوی خرد، ترجمه جلد اول و دوم نمونه‌های نخستین انسان و نخستین شهریار در تاریخ افسانه‌ای ایرانیان (با همکاری ژاله آموزگار)، ترجمه کتاب شناخت اساطیر ایران (با همکاری ژاله آموزگار)، اسطوره زندگی زرتشت (با همکاری ژاله آموزگار)، زبان پهلوی، ادبیات و دستور آن (با همکاری ژاله آموزگار)، ترجمه و تحقیق گزیده‌های زادسپرم، به زبان فرانسه، (با همکاری فیلیپ ژینیو)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام (به‌کوشش ژاله آموزگار، یک سال پس از درگذشت او).
بیش از 50 مقاله از دکتر تفضلی در مجلات معتبر فارسی به چاپ رسیده است (مجموعه این مقالات تحت عنوان «مقالات احمد تفضلی» به کوشش ژاله آموزگار، ازطرف انتشارات توس منتشر شده است). بیش از هشتاد مقاله به انگلیسی و فرانسه و آلمانی نیز از او باقی است که در نشریات معتبر به چاپ رسیده است. این دانشمند انسان، موجودی مهربان، آزاداندیش و با سلامت نفس بود. هوش سرشار و استعداد ذاتی داشت؛ محیط مناسب فرهنگی، همت شخصی، قریحه پویایی و جویایی، سخت‌کوشی، پرکاری، تلاش مداوم، تفکر علمی، آشنایی به زبان‌های زنده دنیا، درک مکتب‌های گوناگون علمی، بهره‌مندی از محضر استادان برجسته داخل و خارج از کشور و ارتباط مستمر و گسترده با مجامع بین‌المللی زمینه‌هایی بودند که شخصیت علمی او در آنها نُضج گرفت و بتدریج دانشمندی تراز اول در سطح بین‌المللی شد و به واسطه همین جایگاه کم‌نظیرِ علمی، سال 1371 به عضویت پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و مدتی نیز معاون علمی و پژوهشی آنجا بود.
دکترتفضلی به ایران عشق می‌ورزید. با وجود اینکه بارها موقعیت‌های مناسبی در دانشگاه‌های معتبر خارجی برایش پیش آمد، هرگز به رفتن از ایران و دل‌کندن از این سرزمین تن در نداد. او این سرزمین را دوست می‌داشت و با تحقیقات ارزشمندش و سخنرانی‌های علمی در جای‌جای جهان برای ایران افتخار و نام آورد.